TRI DECENIJE OD POGROMA SRBA IZ KRAJINE DAN SJEĆANJA U ČIKAGU
Povodom 30. godišnjice tragičnog progona Srba sa područja Srpske Krajine 1995. godine, u nedjelju, 3. avgusta 2025. godine, u Sabornoj crkvi Vaskrsenja Hristovog u Čikagu, biće obilježen Dan sjećanja.
Organizator događaja je Udruženje Krajiških Srba „Prelo“, u saradnji sa Saborom Krajiških Srba i Sabornim hramom Vaskrsenja Hristovog u Čikagu.
Program će početi Svetom arhijerejskom liturgijom u 10:30 časova, kojom će načelstvovati Njegovo Preosveštenstvo Episkop kostajnički g. Serafim, zajedno sa sveštenstvom Saborne crkve. Nakon liturgije, biće služen parastos u čast svih postradalih u ratovima 1990-ih godina.
U 13:00 časova, u sali crkve biće održana Akademija sjećanja, posvećena stradanju i progonu srpskog naroda iz Krajine. U programu će govoriti:
- Njegovo Preosveštenstvo Episkop Serafim, vladika kostajnički
- dr Marko Nikolić, generalni konzul Republike Srbije u Čikagu
- Tatjana Telić, generalni konzul Bosne i Hercegovine
- Specijalni gost – dr Milan Gulić, viši naučni saradnik Instituta za savremenu istoriju u Beogradu
Program pod nazivom „Riječ, sjećanje i scena“ obuhvatiće poetske i dramske izvođače iz srpskih pozorišnih krugova u Čikagu: Igora Obradovića, Milovana Glogovca i Milenka Šišaricu.
Posebno emotivan segment pod nazivom „Svedočenja – djeca iz kolone“ predstaviće lične priče ljudi koji su, kao djeca, preživjeli progon u izbjegličkim kolonama.
U okviru programa biće prikazana dva dokumentarna filma:
- Petrovačka cesta (RTS)
- Ko dijeli civilne žrtve (VIDA TV)
Tokom dana biće otvorena i izložba fotografija i dokumenata koji prikazuju događaje i posljedice progona Srba 1995. godine.
Organizatori pozivaju sve pripadnike srpske zajednice u Americi, kao i širu javnost, da svojim prisustvom uveličaju ovo molitveno i komemorativno sabranje i odaju počast nevino postradalima u ovom tragičnom poglavlju novije istorije.
Da podsjetimo: prije 30 godina, od 4. do 12. avgusta 1995. godine, tokom hrvatske vojne akcije poznate kao „Oluja“, sa područja Srpske Krajine (Dalmacije, Like, Korduna i Banije) protjerano je više od 230.000 Srba. U toj ofanzivi stradalo je 1.893 Srba, od kojih su dvije trećine bili civili – djeca, žene i starci. Mnogi su ubijeni u izbjegličkim kolonama.
Početkom maja iste godine, iz Zapadne Slavonije je u hrvatskoj vojnoj akciji „Bljesak“, u samo 36 sati, istjerano 15.000 Srba. Pripadnici hrvatske vojske i policije tada su ubili 283 Srbina, među kojima je bilo 57 žena i devetoro djece.
Tragedija srpskog naroda nastavila se i u drugoj polovini 1995. godine, kada su, tokom ofanziva hrvatskih i bošnjačkih snaga u zapadnim dijelovima Bosanske Krajine, protjerani Srbi iz gradova kao što su Glamoč, Grahovo, Ključ, Sanski Most, Drvar, Petrovac i Šipovo. Te ofanzive, često podržane logistički i obavještajno od strane međunarodnih aktera, dovele su do još jednog talasa izbjeglica – više od 120.000 Srba napustilo je svoje domove, a na tim područjima srpsko stanovništvo je gotovo potpuno nestalo. Mnogi civili stradali su u borbama ili tokom povlačenja, a desetine manastira, grobalja i domova pravoslavne tradicije ostali su uništeni ili opljačkani.
Ovaj niz etničkih čišćenja ostavio je duboke posljedice na srpski narod u regionu i predstavlja jedno od najbolnijih poglavlja u novijoj istoriji srpskog naroda zapadno od Drine.